Java cơ bản #6: lớp và đối tượng — constructor, this, đóng gói, static

class SinhVien {
    String hoTen;          // thuộc tính (field)
    int namSinh;
    double diemTb;
 
    int tuoi(int namHienTai) {                 // phương thức dùng dữ liệu của chính đối tượng
        return namHienTai - namSinh;
    }
 
    String xepLoai() {
        return diemTb >= 8 ? "Giỏi" : diemTb >= 6.5 ? "Khá" : "Trung bình";
    }
}
 
void main() {
    SinhVien an = new SinhVien();      // tạo đối tượng
    an.hoTen = "Nguyễn Văn An";
    an.namSinh = 2005;
    an.diemTb = 8.2;
 
    SinhVien binh = new SinhVien();    // đối tượng thứ hai, dữ liệu riêng
    binh.hoTen = "Trần Thị Bình";
    binh.namSinh = 2006;
    binh.diemTb = 7.1;
 
    for (SinhVien sv : new SinhVien[]{an, binh}) {
        IO.println(sv.hoTen + " — " + sv.tuoi(2026) + " tuổi — " + sv.xepLoai());
    }
}

class SanPham {
    String ten;
    long gia;
    int soLuong;
 
    SanPham(String ten, long gia, int soLuong) {
        this.ten = ten;           // this.ten: thuộc tính; ten: tham số
        this.gia = gia;
        this.soLuong = soLuong;
    }
 
    SanPham(String ten, long gia) {
        this(ten, gia, 0);        // gọi constructor khác của cùng lớp, tránh lặp code
    }
 
    long thanhTien() {
        return gia * soLuong;
    }
}
 
void main() {
    var ao = new SanPham("Áo thun", 150_000, 3);
    var mu = new SanPham("Mũ lưỡi trai", 90_000);
    IO.println(ao.ten + ": " + ao.thanhTien());
    IO.println(mu.ten + ": " + mu.soLuong + " cái");
}

class TaiKhoan {
    private final String soTaiKhoan;   // final: gán một lần trong constructor, không đổi được nữa
    private final String chuTk;
    private long soDu;                 // private: bên ngoài lớp không đọc/sửa trực tiếp được
 
    TaiKhoan(String soTaiKhoan, String chuTk) {
        if (soTaiKhoan == null || !soTaiKhoan.matches("\\d{10}")) {
            throw new IllegalArgumentException("Số tài khoản phải gồm 10 chữ số");
        }
        this.soTaiKhoan = soTaiKhoan;
        this.chuTk = chuTk;
    }
 
    long getSoDu() { return soDu; }               // getter: chỉ đọc
    String getChuTk() { return chuTk; }
 
    void napTien(long soTien) {
        if (soTien <= 0) throw new IllegalArgumentException("Số tiền nạp phải dương");
        soDu += soTien;
    }
 
    boolean rutTien(long soTien) {
        if (soTien <= 0 || soTien > soDu) return false;   // quy tắc nghiệp vụ nằm Ở MỘT CHỖ
        soDu -= soTien;
        return true;
    }
 
    boolean chuyenKhoan(TaiKhoan den, long soTien) {
        if (!rutTien(soTien)) return false;
        den.napTien(soTien);
        return true;
    }
}
 
void main() {
    var a = new TaiKhoan("0123456789", "An");
    var b = new TaiKhoan("9876543210", "Bình");
    a.napTien(5_000_000);
    IO.println("Rút 7 triệu: " + a.rutTien(7_000_000));        // false — không đủ tiền
    IO.println("Chuyển 2 triệu: " + a.chuyenKhoan(b, 2_000_000));
    IO.println(a.getChuTk() + ": " + a.getSoDu() + " | " + b.getChuTk() + ": " + b.getSoDu());
    // a.soDu = 999;  → lỗi biên dịch: soDu has private access in TaiKhoan
}

class DonHang {
    private static int demDonHang = 0;          // dùng chung cho mọi đơn hàng
    static final double PHI_VAN_CHUYEN = 30_000; // hằng số của lớp
 
    private final int maDon;
    private final double tienHang;
 
    DonHang(double tienHang) {
        demDonHang++;
        this.maDon = demDonHang;
        this.tienHang = tienHang;
    }
 
    double tongTien() {
        return tienHang >= 500_000 ? tienHang : tienHang + PHI_VAN_CHUYEN;
    }
 
    static int soDonDaTao() {        // phương thức static: gọi qua tên lớp, không cần đối tượng
        return demDonHang;
        // không dùng được this hay maDon ở đây — phương thức static không gắn với đối tượng nào
    }
 
    int getMaDon() { return maDon; }
}
 
void main() {
    var d1 = new DonHang(200_000);
    var d2 = new DonHang(800_000);
    IO.println("Đơn " + d1.getMaDon() + ": " + d1.tongTien());
    IO.println("Đơn " + d2.getMaDon() + ": " + d2.tongTien());
    IO.println("Đã tạo " + DonHang.soDonDaTao() + " đơn, phí ship " + DonHang.PHI_VAN_CHUYEN);
    IO.println(Math.max(3, 7));      // Math.max cũng là phương thức static
}

class Nguoi {
    String ten;
    Nguoi(String ten) { this.ten = ten; }
}
 
void main() {
    Nguoi[] danhSach = new Nguoi[3];      // 3 phần tử, đều là null
    danhSach[0] = new Nguoi("Mai");
    for (Nguoi n : danhSach) {
        if (n != null) {
            IO.println(n.ten.toUpperCase());
        } else {
            IO.println("(trống)");
        }
    }
    String ten = danhSach[1] == null ? "khách" : danhSach[1].ten;
    IO.println("Xin chào " + ten);
    // danhSach[2].ten → NullPointerException: Cannot read field "ten" because "<local>[2]" is null
}

src/main/java/
└── vn/dtcode/nganhang/
    ├── App.java              package vn.dtcode.nganhang;
    ├── model/
    │   ├── TaiKhoan.java     package vn.dtcode.nganhang.model;
    │   └── GiaoDich.java
    └── service/
        └── ChuyenKhoanService.java

package vn.dtcode.nganhang;
 
import vn.dtcode.nganhang.model.TaiKhoan;      // dùng lớp ở package khác phải import (nếu lớp đó public)
 
public class App {
    public static void main(String[] args) {
        TaiKhoan tk = new TaiKhoan("0123456789", "An");
        tk.napTien(1_000_000);
        System.out.println(tk.getSoDu());
    }
}